fbpx
Cezik Ambiwalnięty
CeZik. Człowiek, który pozostał memem [CZEGO (nie) SŁUCHAĆ]
Grudzień 10, 2018
machado jej ciało i inne strony
Carmen Maria Machado – Jej ciało i inne strony [RECENZJA]
Grudzień 19, 2018

Grzegorz Ciechowski – Obcy Astronom [RECENZJA]

Ciechowski - Obcy astronom

“Piosenka musi posiadać tekst” jak mówi… tekst pewnej piosenki. W przypadku, gdy tekst jest czymś więcej niż tylko logicznym uzupełnieniem linii melodycznej, mówimy zazwyczaj o wartości dodanej. Jeszcze ciekawiej jest gdy mamy do czynienia z Grzegorzem Ciechowskim, który z muzyki uczynił pas transmisyjny dla swoich tekstów.

Założył zespół i zaczął grać muzykę by promować teksty, bo miał świadomość, że poezja nie porywa już tłumów. A on chciał porywać tłumy, chciał wpływać na odbiorców i stać się twórcą rozpoznawalnym. Możemy o tym przeczytać w wielu pracach poświęconych Ciechowskiemu i Republice. Teraz zaś, dzięki wydawnictwu Biuro Literackie, możemy cieszyć się kompletnym zbiorem tekstów Ciechowskiego, czyli książką “Obcy Astronom”. Zbiera ona wszystkie utwory Ciechowskiego, z jednym bardzo ważnym wyjątkiem – nie uświadczymy w niej… wierszy wydanych w tomiku “Wokół niej” w 1996 r. Wszystkie pozostałe teksty, czy to napisane dla Republiki, czy na potrzeby twórczości solowej, czy też dla innych artystów zebrał i opracował do “Obcego Astronoma” Rafał Skonieczny. I trzeba przyznać, że jest to piękna antologia, godna wielkiego dorobku, jaki zostawił po sobie Ciechowski.

Grzegorz CiechowskiUporządkowana chronologicznie, z tekstami przypisanymi do konkretnych okresów i wydawnictw płytowych i fachowo opisanymi. Rafał Skonieczny, również poeta i muzyk z Torunia wykonał dla Biura Literackiego wielką pracę, bo książkę dodatkowo wieńczy posłowie, w którym możemy dowiedzieć się więcej o Ciechowskim i jego twórczości. Wydawnictwo wzbogacone jest też wieloma świetnymi fotografiami autorstwa Andrzeja Świetlika, licznymi przedrukami i rękopisami tekstów. Wygląda to bardzo przyjemnie i nie mniej przyjemne jest w użyciu.

Ok, mamy książkę, mamy teksty. Są zebrane i opracowane. Nasuwa się więc jedno i chyba najważniejsze pytanie – czy twórczość Ciechowskiego to faktycznie poezja? Czy teksty piosenek, nawet najlepsze, można podpiąć pod ten gatunek literacki? Niewątpliwie tak, o czym świadczy chociażby dorobek Boba Dylana, o którym pisałem jakiś czas temu. Podobnie Ciechowski – choć budził jako autor tekstów sporo kontrowersji, potęgowanych specyficzną manierą wykonawczą i zamiłowaniem do licznych wyrazów dźwiękonaśladowczych, to nie można mu odmówić, że pisać potrafił jak mało kto.

I jak mało kto potrafił swoim pisarstwem porwać tłumy, zmieniać coś w ludziach i ich postrzeganiu świata. Dokładnie tak, jak to sobie wymarzył. Wielką moc oddziaływania na świadomość odbiorców miały zwłaszcza jego pierwsze, przez niektórych krytyków uważane za najlepsze, teksty. Odwoływał się w nich do klasyków literatury – śmiało czerpał z dorobku chociażby Kurta Vonneguta czy George’a Orwella. Jak twierdzi Leszek Gnoiński, autor biografii Republiki, wielu fanów zespołu do dziś przekonuje, że dzięki Republice zaczęli inaczej spoglądać na życie i na literaturę. Więcej i inaczej myśleć, patrzeć szerzej. Wielu też czuło potrzebę doskonalenia się, rozwinięcia swoich kompetencji literackich, by lepiej rozumieć, co próbuje im przekazać ich idol. Ciechowski nie tylko więc potrafił świetnie pisać i przekazywać w swoich tekstach ważny przekaz. Motywował też swoich słuchaczy do poszerzania horyzontów i rozwijania się, a to już domena twórców naprawdę wielkich. Na stronie internetowej Republiki, po śmierci Ciechowskiego jeden z fanów napisał: “Był mym Słowotwórcą. Stwarzał swymi kolejnymi tekstami mój leksykon. Jak ja teraz będę się wysławiać?”.

Obcy Astronom i 82-85

Ciechowski był niewątpliwie zjawiskiem. Trzeba mieć naprawdę wiele wiary we własne umiejętności, by pisząc poezję i mając bardzo przeciętny głos, zdecydować się na szerzenie tej poezji poprzez muzykę właśnie. Ale być może właśnie dlatego stał się tak znany i tak szeroko komentowany. Podzielił słuchaczy i obok oddanych fanów miał też zaciekłych krytyków. Im nie wystarczało, że był to jeden z niewielu artystów, którzy świadomie i z klasą łączyli literaturę, muzykę i nieprzeciętną umysłowość. Przekaz Ciechowskiego przesłaniany był w ich oczach i uszach przez wyraźną wadę wymowy i nieprzyjemny w gruncie rzeczy tembr głosu. Nie pozostawiał nikogo obojętnym. Jednak czy właśnie nie to świadczy o wielkości artysty?

O tym wszystkim warto pomyśleć podczas lektury “Obcego Astronoma”. Ciechowski kilkanaście lat po śmierci doczekał się kompletnego zbioru swoich tekstów-wierszy, w dodatku znakomicie opracowanego. Myślę, że uśmiechnąłby się na myśl o takiej publikacji. W końcu osiągnął to, co zamierzał. Za pomocą muzyki wypromował swoją poezję, która doskonale radzi sobie też jako osobny byt.

DO SŁUCHANIA:

Republika – ‘82-’85

Tak naprawdę do tej książki powinienem polecić Wam całą dyskografię Republiki i Ciechowskiego. Wtedy, śledząc płyta po płycie, utwór po utworze i tekst po tekście, można dopiero w pełni docenić talent Ciechowskiego. Wybrałem jednak dla Was jedną płytę, którą warto znać szczególnie, nawet gdy nie zna się całej twórczości grupy. Wydana w 1993 roku kompilacja zawiera utwory powstałe w latach 1982-1985, które choć już wtedy były przebojami, nigdy nie doczekały się miejsca na żadnym krążku. To tu znalazły się takie hity jak “Moja krew”, “Tak długo czekam (Ciało), “Biała flaga”, “Sexy Doll” czy “Telefony”. W sam raz na początek przygody z Ciechowskim. A jak złapiecie bakcyla, to już pójdzie dalej automatycznie.

G. Ciechowski, Obcy Astronom, Biuro Literackie, Stronie Śląskie 2018.

2 Komentarze

  1. Pożeracz pisze:

    Czyli nie ma tu żadnego odautorskiego komentarza? Kilku dodatkowych słów o piosenkach?

    • Paweł Cybulski pisze:

      Odautorskiego komentarza brak. Jest za to ciekawe posłowie od redaktora tomu. No i część tekstów pokazana jest w formie skanów rękopisów. Jeśli ktoś jest biegły w odszyfrowywaniu tego typu szlaczków, to ze skreśleń pewnie jakieś smaczki wyciągnie 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *